1. Wyzwalacz napięcia

• bodziec zewnętrzny (sytuacja, rozmowa, miejsce)
• bodziec wewnętrzny (myśl, wspomnienie, obawa, odczucie z ciała
• interpretacja sytuacji jako zagrożenie

2. Odpowiedź układu nerwowego

• wzrost napięcia w ciele
• aktywacja układu nerwowego poprzez reację walcz - uciekaj - nie ruszaj się
• wyczulenie na zagrożenie
• spadek poczucia bezpieczeństwa

3. Narracja i interpretacja

• wnioski że jesteśmy w niebezpieczeństwie
• wzrost potrzeby kontroli i analizy
• potrzeba upewniania się że wszystko jest ok
• nadawanie lękowego znaczenia odczuciom na skutek wyczulenia i generowanie silnej reakcji lękowej

4. Eskalacja

• dramatyzowanie i dalsze lękowe interpretacje sytuacji
• pogłębianie obawy
• przeładowanie lękowe aktywując reakcję regulującą w formie ataku paniki
• przerażanie się tą reakcją
• powrót do punktu 1

Na skutek mechanizmu lękowego, mogą występować poniższe schematy na których warto się skoncentrować w pracy nad sobą czy procesie terapeutycznym:

1. Potrzeba kontroli

• Przekonanie że tylko pełna kontrola nad sytuacją lub własnym stanem pozwoli uniknąć sytuacji która została zinterpretowana jako zagrożenie

2. Katastrofizacja/Dramatyzowanie

• Tendencja do przewidywania najgorszego możliwego scenariusza które budują skrajne postawy i reakcje względem sytuacji postrzeganą jako zagrożenie

3. Nadmierna potrzeba odpowiedzialności

• Poczucie że to od nas zależy zapobiegnięcie zagrożeniom i kontrolowanie przebiegu sytuacji

4. Wyczulone zmysły

• Nadwrażliwość na dźwięki, doszukiwanie się rozmaitych niebezpieczeńst w jakichkolwiek odczucia z ciała bądź umysłu przez załączony radar mechanizmu lękowego. 

5. Nietolerancja niepewności

• Przez powyższe potrzeby, ciągła pogoń za poczuciem pewności co w stanie lękowym jest niemożliwe przez samą jego charakterystykę. 

6. Perfekcjonizm jako strategia regulacji

• przez ciągłą potrzebę kontroli, można mieć poczucie chęci dążenia do idealnego działania i stałe sprawdzenie poprzez zbędne trzymanie kontroli każdego detalu tego co i jak się robi.

Na skutek zarówno mechanizmu lękowego, jak i opisanych schematów lękowych, można przejawiać poniższe zachowania:

1. Unikanie sytuacji

• odsuwanie się od miejsc, ludzi i działań które mogą wywołać napięcie co pomimo chwilowego obniżenia lęku, nadal go wzmacnia ucząc Cię, że w ten sposób się faktycznie zabezpieczasz gdzie tak naprawdę - ograniczasz sobie swoje własne życie.

2. Sprawdzanie i kontrolowanie

• ciągłe upewnianie się, analizowanie lub monitorowanie sytuacji w celu zmniejszenia niepewności, które tylko jeszcze bardziej utrwala błędne przekonanie o zagrożeniu.

3. Nadmierna analiza (ruminacje)

• powracające analizowanie sytuacji, myśli czy odczuć w próbie znalezenia pewności lub rozwiązania które w praktyce utrzymują dalej napięcie przez ciągłą analizę i skan

4. Szukanie zapiewniania

• pytanie innych lub samego siebie o potwierdzenie, że wszystko jest w porządku, co daje krótkotrwałe uczucie ulgi ale nie zmienia Twoich błędnych przekonań które mogą w głównej mierze odpowiadać za utrzymywanie mechanizmu lękowego

5. Wycofanie i ograniczanie aktywności

• zmniejszenie zaangażowania w codziennym działaniu aby uniknąć przeciążenia, co prowadza do dalszego utrwalania schematu i ograniczeń w swoim własnym życiu przez obawy i lękowe interpretacje sytuacji które są tak naprawdę normalne i bezpieczne.

6. Przeciążanie się działaniem

• Desperackie uciekanie w multum zajęć tylko po to by nie odczuwać napiecia i lęku co przemęcza organizm i psychikę i dokłada dodatkowe odczucia wynikającego z dalszego przemęczania się

1. Odpowiedź na obawę i niepewność

• pojawia się myśl adekwatna do danej obawy
• generowanie są obrazy mentalne - wyobrażenia danych obaw
• kreują sie najgorsze scenariusze względem danej obawy

2. Wyczulenie tematyczne

• wzmożone napięcie
• reakcja walcz-uciekaj
• wyczulenie na wszystko co kojarzy się z daną myślą i obawą
• lęk przed obawą z danej myśli

3. Zawierzanie myślom poprzez błędne przekonania

• występuje impuls myślowy i emocjonalny by coś zrobić/czegoś nie robić na skutek chęci sprawdzania obawy
• Dalszy rozwój obaw i wyobrażeń i zataczanie błędnego koła tworząc błędne przekonania na ten temat
• Błędne koło lękowe, powtórka od punktu nr 1

Na skutek mechanizmu natręctw, mogą dochodzić rozmaite schematy i wzorce takie jak:

1. Potrzeba pewności

• reagowanie upewnianiem się u innych lub siebie szukając odpowiedzi w internecie na dane obawy
• traktowanie na poważnie pytań "a może, a co jeśli?" które wynikają z samego lęku w sobie przed daną obawą

2. Błędne przekonanie o tym, że myśl coś oznacza lub do czegoś doprowadzi

• Wychwytywanie każdej jednej myśli jako niebezpieczeństwa
• Poważne traktowanie natrętnych myśli biorąc je za pewnik nie mając do tego żadnych realnych dowodów

3. Branie odpowiedzialności za natrętne myśli

• Stałe branie odpowiedzialności i poczucie winy za występujące niechciane myśli, 
• potrzeba tłumaczenia się za fakt ich posiadania swoim bliskim lub inym osobom

Na skutek mechanizmów i schematów poznawczych, dochodzą dane zachowania które opisuję poniżej:

1. Stałe sprawdzanie i upewnianie się odpowiadając na pytania: "a może?", "a co jeśli?"

• kompulsywne sprawdzanie czy możesz coś zrobić z tego co myśl proponuje czy nie
• ciągłe podważanie logicznych argumentów o fałszu danych myśli czy obaw
• trzymanie kontroli z obawy o realizacje scenariusza z danej niechcianej myśli

2. Zachowania kompulsywne

• sprawdzanie czy zakręcony jest gaz/są zamknięte drzwi
• wykonywanie kompulsji w formie rytuału typu - musisz przejść w konkretny sposób po kostce chodnikowej, bo w przeciwnym razie coś komuś się stanie
• potrzeba częstej konsultacji z lekarzem w celu zweryfikowania swoich obaw w formie hipochondrycznej i kompulsywnej

3. Zachowania unikające, sprawdzające i kontrolujące

• czy nadal nic się nikomu nie zrobiło? W sytuacji zmagania się z fałszywymi wspomnieniami  (false memories), kolejny punkt lękowy do generowania obaw
• kontrolowanie czy te myśli są czy już ich nie ma?
• unikanie osób z którymi kojarzą się dane myśli

1. Przeciążenie układu nerwowego

• nadmierny stres
• nadmierna presja
• nadmierne przeżycia
• traumy / szokujące doświadczenia

2. Odpowiedź organizmu i psychiki na to przeciążenie

• odłączenie odczuwania siebie lub świata (zbędna funkcja do przetrwania, organizm może magazynować w ten sposób energię)
• obniżenie intensywności odczuwania bodźców, przejście w tryb awaryjny umysłu (magazynowanie energii po przeciążeniu)
• zmiana percepcji postrzegania siebie i/lub świata
• uczucie dziwności, utrata poczucia oczywistości otoczenia, siebie i świata

3. Wachlarz rozmaitych objawów odcięciowych

• UWAGA: 
  
  uczucie dziwności może być odczuwalne w przeróżny sposób, nie podaję tutaj wszystkich objawów by nikt się zbędnie nie nakręcał na to że coś zacznie odczuwać czego obecnie nie czuje. Wszyscy mamy własne predyspozycje pod kątem układu nerwowego, nie sugeruj się więc kimś innym tylko patrz na siebie i swoje odczucia i objawy. Konkretne objawy i odczucia zawsze przedyskutowuję z klientami podczas terapii oferując indywidualną pomoc i wsparcie. 
  
  Szereg z nich także omawiam w materiałach odnosnie derealizacji/deperosnalizacji w sekcji "materiały"

Częste zachowania które mogą występować u osób które doświadczają uczucia odcięcia to:

• kompulsywne sprawdzanie realności świata lub siebie poprzez dotyk/pytanie innych osób
• określanie że "coś jest ze mną nie tak" na skutek poczucia odcięcia
• obawa przed utratą kontroli/świadomości/kontaktu z rzeczywistością przez doświadczane odcięcie 
• nadmierne skupianie na stanie stała analiza tego jak się czujemy

2. Zachowania podtrzymujące stan odcięcia

• ciągłe sprawdzanie normalności otoczenia co stale generuje zbędny stres i presje oraz utrzymuje "radar" na danych odczuciach
• analiza i monitorowanie odczuć chcąc je stale kontrolować - przez tego typu działania umysł jest ciągle w wysokich trybach i musi stale analizować samopoczucie co jest męczące i utrudnia regenerację
• unikanie sytuacji zwiększających dane odczucia - nie chodzenie do sklepów, nie wychodzenie na zewnątrz czy do ludzi z obawy przed szaleństwem itp. warto jest zaprzestawać  tego zachowania i umożliwić sobie powrót do normalnego życia
• próby wymuszenia powrotu do normalnego stanu - jeden z większych błędów, pozwól umysłowi się zregenerować, nie dokładaj mu więcej napięcia i stresu przez powyższe zachowania

Stan odcięcia jest reakcją obronną psychiki - nie jest oznaką utratykontroli czy uszkodzenia neurologicznego. To sposób regulacji który może się utrzymywać jeśli się go wzmacnia poprzez stałą kontrolę i lękowe interpretacje. Dlatego też, proces regeneracyjny jest kluczowym aspektem tego tematu, poniżej przedstawiam jakie elementy są w nim istotne z perspektywy psychologicznej:

1. Obniżanie a finalnie zaprzestawianie stałego zamartwiania się swoim stanem (takie działanie obniża napięcie i wspomaga regenerację organizmu i umysłu)

2. Zaprzestawanie dramatyzowania swojego stanu/lękowo-przesadnych narracji i interpretacji wynikających z myśli, obaw i wyobrażeń konsekwencji stanu odcięcia

3. Zaprzestanie stałej analizy i myślenia - "co muszę zrobić by mi to minęło? lub "czy to co teraz robię to robię to dobrze, czy nie dobrze?" to tylko zasila dalsze analizy. Obserwuj sobie swoje efekty i po tym modyfikuj swoje działania

4. Zaprzestanie życia tym tematem, stałe poszukwianie informacji, skanowanie otoczenia, siebie czy ciągłe upewnianie się by czasem nas "nie odłączyło". Nie warto tego robić, jest to nie przyjemny stan ale absolutnie Ci nie zagrażający więc pozwól sobie na dane odczucie i staraj się być bardziej w swoim dniu zamiast we własnym odczuwaniu